Πώς επηρεάζεται η σχέση του ζευγαριού από το γονεϊκό ρόλο

Προστατεύοντας τη σχέση - «άξονες συνειδητοποίησης»

Η μετάβαση από τη σχέση δυο ανθρώπων στη δημιουργία οικογένειας συνιστά συχνά μια επιθυμητή και ευχάριστη όσο και απαιτητική συνθήκη. Η έλευση ενός παιδιού ανατρέπει τις υπάρχουσες ισορροπίες και διαμορφώνει νέα δεδομένα ανάμεσα στο ζευγάρι, καθώς η παρουσία ενός «τρίτου» εδραιώνει μια νέα πραγματικότητα ανάμεσα στους μέχρι τώρα «δυο». Δεν είναι πια μόνοι όπως είχαν συνηθίσει αλλά μοιράζονται τη σχέση με ένα ακόμη τουλάχιστον μέλος, μέσα από τη δεδομένη φυσική του παρουσία, που απαιτεί φροντίδα, που προκαλεί και εκφράζει συναισθήματα που συνήθιζαν να βιώνουν μεταξύ τους κατ’ αποκλειστικότητα, που λειτουργεί ενίοτε ως παρατηρητής της σχέσης, διεκδικώντας ένα μέρος όσων είχαν συνηθίσει να απολαμβάνουν μεταξύ τους.

Παράλληλα με τα θετικά συναισθήματα ως προς τη νέα παρουσία, εγείρονται αντίστοιχα και αγωνίες σχετικά με την ανακατανομή των ρόλων στην οικογένεια. Ο γονιός μπορεί να αισθάνεται αγάπη και τρυφερότητα προς το παιδί, και την ίδια στιγμή να βιώνει αισθήματα παραμέλησης από τον σύντροφό του. Η αναγνώριση και παραδοχή των συναισθημάτων ζήλιας που μπορεί να βιώνει ο καθένας ως απόρροια της σχέσης του συντρόφου με το παιδί είναι αναγκαίο να γίνουν αντικείμενο επεξεργασίας μεταξύ του ζευγαριού. Παραμερίζοντας την όποια άρνηση ή ενοχή για συναισθήματα που χαρακτηρίζονται ως «παιδικά» ή «ανεπίτρεπτα», και αποδεχόμενοι ότι πρόκειται για κάτι φυσιολογικό, κατορθώνουν να τα επεξεργαστούν ώστε να μην καταστούν εμπόδιο στη μεταξύ τους σχέση.

Υπό την πίεση των νέων δεδομένων πολλές φορές το ζευγάρι τείνει να παραμελήσει τις ανάγκες και επιθυμίες τους. Δίνοντας αποκλειστική βαρύτητα στον γονεικό ρόλο, η σχέση του ζευγαριού ατροφεί, προκαλώντας δυσαρέσκεια και προστριβές που αναγκαία επηρεάζουν το οικογενειακό κλίμα. Αποτελεί πρόκληση για το ζευγάρι η διατήρηση της ισορροπίας ανάμεσα στο νέο ρόλο που έχει αναλάβει, με την παράλληλη διασφάλιση κάποιων από τα κεκτημένα της πρωταρχικής τους σχέσης. Ζωτικός στόχος προς αυτήν την κατεύθυνση είναι η διαφύλαξη μέρους της ιδιωτικότητάς τους, παραμερίζοντας τις όποιες ενοχές όταν τη διεκδικούν. Άλλωστε, βασική προϋπόθεση επάρκειας στο ρόλο τους ως γονείς αποτελεί όχι μόνο η υλική ή πνευματική τους προσφορά στο παιδί, αλλά κυρίως ο βαθμός στον οποίο κατορθώνουν να αλληλούια-υποστηρίζονται, να παραμένουν δοτικοί ο ένας προς τον άλλον, σεβόμενοι παράλληλα τις προσωπικές τους ανάγκες. Η αναγνώριση και η επιβράβευση κάθε μικρής ή μεγαλύτερης συμβολής στη διαχείριση της καθημερινότητας, συνιστούν βασική πηγή ανατροφοδότησης για κάθε περαιτέρω προσπάθεια.

Επιπλέον, ο διαφορετικός τρόπος με τον οποίο κάθε μέλος του ζευγαριού έχει μεγαλώσει, οι σχέση που έχει διαμορφώσει με τους γονείς αλλά και η εικόνα που έχει σχηματίσει από τη μεταξύ τους σχέση, επηρεάζουν τον τρόπο που αντιλαμβάνεται την κατανομή των ρόλων στην οικογένεια καθώς και τη θέση που υιοθετεί σε πρακτικά θέματα, όπως το αν οι δουλειές του σπιτιού είναι υποχρέωση μόνο του ενός ή και των δύο, θέματα ορίων (ο μπαμπάς είναι αυτός που βάζει τους κανόνες(;), θέματα προσέγγισης (η τρυφερότητα είναι κομμάτι της μητέρας;). Οι πρωταρχικές αυτές αναπαραστάσεις, αποτελούν όπως είναι αναμενόμενο συχνή πηγή διαφωνιών και ενίοτε συγκρούσεων ανάμεσα στο ζευγάρι που καλείται να διαπιστώσει και να επαναπροσδιορίσει τις απαιτήσεις του καθενός προς τον άλλον, αναζητώντας σημεία σύγκλισης. Όταν κάθε μέρος έχει την ευκαιρία να εκφράζει την άποψή του για τα πράγματα, να επιχειρηματολογεί, ακούγοντας τη γνώμη του άλλου και αφήνοντας χώρο για μια διαφορετική οπτική, τότε οι όποιες αντιπαραθέσεις τίθενται εποικοδομητικά. Στόχος είναι η επίλυση της διαφωνίας να μην αφορά νικητές και ηττημένους, γεγονός που επιτυγχάνεται με την υπενθύμιση του κοινού στόχου μιας επιτυχημένης διαπαιδαγώγησης και της διατήρησης της οικογενειακής αρμονίας.

Παράλληλα, όταν οι διαφωνίες και οι εντάσεις δεν αντιμετωπίζονται ως κριτήριο δυσλειτουργίας με αποτέλεσμα να αποφεύγονται ή να υποβόσκουν, άλλα εκλαμβάνονται ως κάτι αναμενόμενο και πολλές φορές αναγκαίο, τότε καλλιεργείται η ειλικρίνεια, ο σεβασμός και οι δεσμοί των μελών ισχυροποιούνται. Άλλωστε, είναι συχνά πιο ασφαλές ο θυμός και η ένταση να εκφραστούν προς κοντινούς ανθρώπους όπου η αγάπη και η αποδοχή είναι λιγότερο διαπραγματεύσιμη. Δίνοντας έμφαση στην σπουδαιότητα της επανόρθωσης και της συμφιλίωσης μετά από κάθε αντιπαράθεση οι εντάσεις ενσωματώνονται ως αναπόσπαστο κομμάτι της σχέσης από την οποία και απορροφώνται.

Με αφορμή τη νέα κατάσταση το ζευγάρι καλείται να επιλύσει ζητήματα που προϋπήρχαν και με αφορμή την παρουσία των παιδιών, δεν έχουν πλέον τη δυνατότητα να μεταθέτουν στο μέλλον. Οι δυσκολίες και οι νέες απαιτήσεις της σχέσης αποτελούν δοκιμασία αλλά συνάμα και μια ευκαιρία να αναπτυχθούν νέοι τρόποι προσέγγισης, επικοινωνίας και κατανόησης που είναι απαραίτητοι για μια όσο το δυνατόν αρμονικότερη συνύπαρξη.